**हंसल मेहतांच्या 'स्कॅम 1992'पासून चिन्मय मांडलेकरांच्या 'गव्हर्नर: द सायलेंट सेव्हिअर'पर्यंत: भारतीय चित्रपटसृष्टीतील अर्थकारण आणि वित्तीय विषयांना पडद्यावर आणणारे ५ दिग्दर्शक**
भारतीय चित्रपटसृष्टीत अर्थव्यवस्था, आर्थिक संकट, वित्तीय घोटाळे आणि पैशांशी संबंधित वास्तव घटनांवर आधारित चित्रपट किंवा मालिका फार कमी प्रमाणात पाहायला मिळतात. मात्र काही दिग्दर्शकांनी हे गंभीर विषय प्रभावीपणे पडद्यावर मांडत प्रेक्षकांना वेगळा अनुभव दिला आहे. अशाच पाच दिग्दर्शकांबद्दल जाणून घेऊया.
**स्कॅम 1992 – हंसल मेहता**
२०२० मध्ये दिग्दर्शक हंसल मेहता यांनी *स्कॅम 1992: द हर्षद मेहता स्टोरी* ही गाजलेली मालिका प्रेक्षकांसमोर आणली. या मालिकेत हर्षद मेहतांचा सामान्य माणसापासून शेअर बाजारातील मोठे नाव बनण्यापर्यंतचा प्रवास दाखवण्यात आला आहे. त्यांना एकेकाळी बॉम्बे स्टॉक एक्स्चेंज (बीएसई)चा 'अमिताभ बच्चन' म्हटले जात होते. मात्र नंतर आर्थिक पत्रकार सुचेता दलाल यांनी त्यांच्या बहुचर्चित शेअर बाजार घोटाळ्याचा पर्दाफाश केला.
**रेड – राज कुमार गुप्ता**
दिग्दर्शक राज कुमार गुप्ता यांचा *रेड* हा चित्रपट २०१८ मध्ये प्रदर्शित झाला. या चित्रपटात अजय देवगण यांनी एका प्रामाणिक आयकर अधिकाऱ्याची भूमिका साकारली आहे. हे पात्र लखनौचे आयआरएस अधिकारी शारदा प्रसाद पांडे यांच्या जीवनावर आधारित आहे. १९८१ मध्ये काँग्रेसचे आमदार सरदार इंदर सिंह यांच्या ठिकाणी झालेल्या देशातील सर्वात मोठ्या आयकर धाडींपैकी एका घटनेवर या चित्रपटाची कथा आधारित आहे.
**गव्हर्नर: द सायलेंट सेव्हिअर – चिन्मय मांडलेकर**
*इन्स्पेक्टर झेंडे*च्या यशानंतर दिग्दर्शक चिन्मय मांडलेकर यांनी मनोज बाजपेयी यांच्यासोबत *गव्हर्नर: द सायलेंट सेव्हिअर* हा चित्रपट केला. हा चित्रपट १९९० च्या दशकातील भारतातील आर्थिक संकट आणि परकीय चलनाच्या गंभीर तुटवड्याच्या पार्श्वभूमीवर आधारित आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (आरबीआय) माजी गव्हर्नर एस. वेंकटरमणन यांच्या जीवनातून आणि त्यांच्या कार्यातून या चित्रपटाला प्रेरणा मिळाली आहे. १९९१ मधील भारताच्या ऐतिहासिक पेमेंट बॅलन्स संकटाच्या काळात देशाची अर्थव्यवस्था सावरण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
**लकी भास्कर – वेंकी अटलुरी**
दिग्दर्शक वेंकी अटलुरी यांचा *लकी भास्कर* हा काल्पनिक ब्लॅक कॉमेडी हीस्ट ड्रामा आहे. एका मध्यमवर्गीय बँक कॅशियरची ही कथा आहे, जो जास्त पैसे कमावण्याच्या प्रयत्नात एका धोकादायक गुंतवणूक योजनेत अडकतो आणि पुढे मनी लॉन्डरिंगच्या गुंतागुंतीच्या जाळ्यात ओढला जातो.
**स्कॅम 2003 – तुषार हिरानंदानी**
दिग्दर्शक तुषार हिरानंदानी यांची *स्कॅम 2003: द तेलगी स्टोरी* ही मालिका अब्दुल करीम तेलगी यांच्या गाजलेल्या बनावट स्टॅम्प पेपर घोटाळ्यावर आधारित आहे. पत्रकार संजय सिंह यांच्या *Telgi: A Reporter's Diary* या पुस्तकातूनही या मालिकेला प्रेरणा मिळाली आहे. एका फळविक्रेत्यापासून देशातील सर्वात मोठ्या स्टॅम्प पेपर घोटाळ्याचा सूत्रधार बनण्यापर्यंतचा तेलगी यांचा प्रवास या मालिकेत दाखवण्यात आला आहे.
आर्थिक घोटाळे असोत किंवा देशासमोर उभे राहिलेले आर्थिक संकट, या दिग्दर्शकांनी अशा गंभीर विषयांना प्रभावीपणे पडद्यावर आणले आहे. मनोरंजनासोबतच देशाच्या आर्थिक इतिहासाची झलक दाखवणारे हे चित्रपट आणि मालिका प्रत्येकाने एकदा तरी पाहावेत.
